Każdy kierunek studiów, zwłaszcza państwowych, ma swoje konwersatorium śmierci. Taki przedmiot, do zaliczenia którego nawet geniusze przystępują po kilkanaście razy. Historia na UW ma swój egzamin ze „starożytnej” u prof. Lengauera („prędzej mi …. wytną niż zaliczę starożytną”), krakowska AE ma mikroekonomię u prof. Grabowskiego, na Iberystyce UW człowiekiem-instytucją był pan Bazylko.

Nie tak znowu wiele lat temu opowiadano taką oto anegdotkę. Polska misja archeologiczna w Egipcie odkopała grobowiec. Przegrzebują się przez kolejne warstwy piasku, wreszcie odnajdują sarkofag. Zdejmują wieko, a ze środka wyskakuje mumia. Strzepuje energicznie piach, odwija bandaże, rozgląda się niepewnie po grobowcu, po czym lekko schrypniętym głosem pyta: „A Fogg to jeszcze śpiewa?”

Samego Mieczysława Fogga widziałem tylko raz (a i to z daleka). Dzięki studiom na Iberystyce dane mi było jednak poznać pana Bazylko. Ów dość ekscentryczny starszy pan prowadził zajęcia pod nic nie mówiącą nazwą „gramatyka opisowa języka hiszpańskiego”. W pewnym uproszczeniu chodziło o niezwykle przydatną umiejętność zapisu ze słuchu słów hiszpańskich w transkrypcji fonemicznej i fonetycznej (międzynarodowy alfabet fonetyczny). To tak na wypadek, gdyby któryś z absolwentów naszej ukochanej katedry chciał kiedyś stworzyć słownik hiszpańsko-hiszpański.

Zawsze nienagannie ubrany, nienagannie punktualny i niemiłosiernie chrząkający, był pan Bazylko postrachem kolejnych roczników studentów. Jego przedmiot zaliczało się do oporu, a potem jeszcze raz i jeszcze. To była prawdziwa wojna na wyniszczenie, w której zwycięzca mógł być tylko jeden: pan B. Wywoływał do tablicy, odczytywał jedno zdanie (nieodzowne charknięcie w miejscu kropki), które biedny student miał zapisać na tablicy w tym czy innym alfabecie. Jego sposób oceny wywodził się w prostej linii z tradycji powstańczych: jeden błąd, jeden trup.

Na egzamin z panem Bazylko szło się jak na ścięcie. Nadzieją dla wszystkich nieszczęśników były pojawiające się co roku plotki o tym, jakoby pan B. miał się w końcu przenieść na emeryturę. Kilka lat temu okazało się, że koleżanka zza biurka w mojej ówczesnej pracy również kończyła Iberystykę, tyle że w pierwszych latach jej istnienia, w połowie lat 70. Jej pierwsze pytanie do mnie: „A pan Bazylko nadal odchodzi na emeryturę?”.

Aż pewnego lata faktycznie odszedł na zasłużony odpoczynek. Minęło kilka lat, niemal już o nim zapomniałem, aż tu nagle spomiędzy książek wypadła na mnie dawno zapomniana płyta zespołu Héroes del Silencio, legendy hiszpańskiego rocka. Zabrałem ją do samochodu, odsłuchałem i… w dykcji głównego wokalisty (faktycznie kapitalnej) dostrzegłem ducha pana Bazylko. „Jakże on wspaniale realizuje archifonem /R/” – wołało coś we mnie hasłem niemal żywcem wyjętym z pogadanek pana B. Zresztą sami posłuchajcie jego R.